جهاني بودن و جاودانگي قرآن (1)

 

 

 

«ان رجلا سأل اباعبدالله عليه السلام :ما بال القرآن لا يزداد علي النشر و الدرس الا غضاضة؟ فقال: لان الله لم يجعله لزمان دون زمان و لا لناس دون ناس» (محمدباقر مجلسي، بحارالانوار، ج92، ص15)

 مردي از امام صادق عليه السلام پرسيد: چگونه است كه بررسي و مطالعه و نشر مطالب قرآن، جز بر تازگي و طراوتش نمي‌افزايد؟ فرمودند: زيرا خداوند آن را براي زمان و مردم خاصي قرار نداده است.

جاودانگي و جهاني بودن قرآن

مكاتب و اديان جهان را در يك دسته بندي كلي مي‌توان در دو گروه قرار داد: نخست مكاتبي كه مخاطب خود را گروه، ملت، نژاد و يا طبقهٔ خاصي مي‌دانند و داعيهٔ نجات و هدايت بخش خاصي از انسان‌ها را دارند، و دوم ادياني كه همه انسان‌ها را مورد توجه قرار داده و در پي نجات همه آنان هستند.

هر انسان منصفي كه كمترين آشنايي با تاريخ و تعاليم اسلام داشته باشد، مي‌داند كه اسلام و قرآن همه ملت‌ها را به آيين، معارف و مقررات خود دعوت كرده و هيچ فرد، گروه، ملت و نژادي را استثنا نكرده است. برخي در اثر ناآگاهي و برداشت‌هاي نادرست يا آگاهانه و به منظور ضربه زدن به اسلام و جلوگيري از نفوذ و حاكميت آن، با تمسك به برخي آيات مدعي شده‌‌اند كه قرآن داعيهٔ جهاني بودن و جاودانگي ندارد و ويژه مردم عرب شبه جزيرهٔ عربستان در زمان نزول قرآن است.

در اين درس براي روشن شدن جاودانگي و جهاني بودن قرآن و پاسخ به شبهات ياد شده، به بررسي آيات قرآن در اين باب مي‌پردازيم. آياتي كه بيانگر جاودانگي و جهاني بودن قرآن است، در يك تقسيم‌بندي كلي در دو دسته جاي مي‌گيرد:

  آيات بيانگر جهاني بودن قرآن

اين آيات خود به چند گروه زير تقسيم مي‌شود:

أ) آياتي كه قرآن را براي «جهانيان» يا «مردم» مي‌داند؛ مانند:

ـ «إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِكْرَى لِلْعَالَمِين؛(انعام، 90)؛ آن (قرآن) جز يادآوري براي جهانيان (چيز ديگري) نيست»؛

ـ«وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فِي هَذَا الْقُرْآنِ لِلنَّاسِ مِن كُلِّ مَثَل ...؛ (كهف، 54)؛ و هرآينه در اين قرآن براي مردم از هرگونه مثالي آورديم»

ـ «شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِيَ أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاس ...؛(بقره، 185) ماه رمضان كه در آن قرآن فرو فرستاده شده كه رهنمودي براي مردم ... است. »

ب) آياتي كه پيروان اديان گوناگون را مورد خطاب قرار داده و آنان را به ايمان به قرآن و معارف آن دعوت كرده و يا سعادت جاودانه‌شان را به آن پيوند داده است؛ مانند:

ـ «إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالصَّابِئِينَ وَالنَّصَارَى وَالْمَجُوسَ وَالَّذِينَ أَشْرَكُوا إِنَّ اللَّهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيد؛(حج، 17) همانا كساني كه ايمان آوردند (مسلمانان) و كساني كه يهودي شدند و صابئان و نصرانيان و گبران و كساني كه مشرك شدند، خداوند ميانشان روز رستاخيز داوري مي‌كند، همانا خدا بر هر چيزي گواه است»

ـ « فَإِنْ آمَنُواْ بِمِثْلِ مَا آمَنتُم بِهِ فَقَدِ اهْتَدَوا ...؛ (بقره، 137)؛ پس اگر به مانند آنچه شما به آن ايمان آورده‌ايد ايمان آورند، همانا (به حق) راه يافته‌اند»

ج) آياتي كه همه انسان‌ها را با تعبير «يا بني آدم» و «يا ايها الناس» خطاب كرده است و راه درست هدايت را به آنان نشان مي‌دهد؛ مانند:

ـ «يَا بَنِي آدَمَ لاَ يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطَانُ كَمَا أَخْرَجَ أَبَوَيْكُم مِّنَ الْجَنَّة؛(اعراف، 27)؛ اي فرزندان آدم، مبادا شيطان فريبتان دهد چنان‌كه پدر و مادرتان را از بهشت بيرون كرد»

ـ «يَا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُواْ رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُون؛(بقره، 21)؛ اي مردم، خداوندگارتان را كه شما وپيشينيان شما را آفريده، بپرستيد؛ باشد كه پرهيزگار شويد.»

د) آياتي كه جنيان را مخاطب قرآن مي‌داند؛

مانند: «وَإِذْ صَرَفْنَا إِلَيْكَ نَفَرًا مِّنَ الْجِنِّ يَسْتَمِعُونَ الْقُرْآنَ فَلَمَّا حَضَرُوهُ قَالُوا أَنصِتُوا فَلَمَّا قُضِيَ وَلَّوْا إِلَى قَوْمِهِم مُّنذِرِين؛(احقاف، 29)؛ و (ياد كن) آن‌گاه كه گروهي از جنيان را به سوي تو روانه كرديم كه قرآن را بشنوند و چون نزد او حاضر شدند، گفتند خاموش باشيد و گوش كنيد و چون (تلاوت آيات)پايان يافت، به سوي قوم خود بازگشتند در حالي كه آنان را بيم (و هشدار) مي‌دادند.»

« يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ أَ لَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آياتِي وَ يُنْذِرُونَكُمْ لِقاءَ يَوْمِكُمْ هذا قالُوا شَهِدْنا عَلى‏ أَنْفُسِنا وَ غَرَّتْهُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَ شَهِدُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ (انعام/130)، (در آن روز به آنها مى‏گويد) اى جمعيت جن و انس آيا رسولانى از شما به سوى شما نيامدند كه آيات مرا برايتان بازگو مى‏كردند و از ملاقات چنين روزى شما را بيم مى‏دادند، آنها مى‏گويند گواهى مى‏دهيم بر ضد خودمان (آرى ما بد كرديم) و زندگى (پر زرق و برق) دنيا آنها را فريب داد، و بر زيان خود گواهى مى‏دهند كه كافر بودند.»

زمان خطاب در دوران آخرت است اما محتوا و مضمون آیه دلالت بر خطاب در دنیا و دار تکلیف را هم دارد. «اما آنچه از آيات سوره جن به خوبى استفاده مى‏شود اين است كه قرآن و اسلام براى همه، حتى آنها نازل شده، و پيامبر اسلام مبعوث به همه بوده است، منتها هيچ مانعى ندارد كه رسولان و نمايندگان از خود آنها از طرف پيامبر ص مامور دعوت آنان بوده باشند. » (تفسير نمونه    ج‏5    443»

از آيات پيش‌گفته به روشني بر عموميت دعوت قرآن براي همه مردم جهان دلالت دارند. بر اساس آخرين آيه‌اي كه بيان شد، جنيان نيز مخاطب قرآنند. عموميت اين آيات در حدي است كه به هيچ وجه تخصيص نمي‌پذيرند.

بنابراین نه تنها آیات و متن و محتوا و فرامین قرآن برای زندگی امروز می باشد بلکه برای همه دورانها و اعصار نیز جریان دارد وهمه انسانها و حتی جنها در تمام دورانها مورد خطاب این کتاب الهی هستند.

برگرفته از قرآن‌شناسي جلد 2 (معارف قرآن 6) درس سيزدهم: جهاني بودن و جاودانگي قرآن / آیت الله مصباح یزدی –با اندک تلخیص و اضافات

ادامه دارد...

 

پیشنهاد خرید لوح فشرده

پیشنهاد خرید لوح فشرده
عنوان (*)
ورودی نامعتبر
تولید کننده (*)
ورودی نامعتبر
منتشرکننده
ورودی نامعتبر

پیشنهاد خرید کتاب

پیشنهاد خرید کتاب
نام کتاب (*)
ورودی نامعتبر
نویسنده (*)
ورودی نامعتبر
انتشارات
ورودی نامعتبر

ساعت کار کتابخانه

شنبه تا چهارشنبه : 7:30 الی 16

 پنج شنبه : 7:30 الی 13

 


 

 تلفن تماس : 33226732 - 028

 نمابر : 33225065 - 028